Jak przetrwać w Ciechocinku – 6

Pora na kolejny wypad do Torunia. Tym razem spędzam czas niesamowicie kulturalnie w dobrze mi znanych salach Muzeum Okręgowego.166

Trafia mi się niesamowita gratka – wystawa rękopisów i starodruków ze zbiorów Biblioteki Uniwersyteckiej, ostatni moment, jutro mają  ją zamknąć.  Wprowadza mnie na nią  moja szkolna przyjaciółka Ewa, która od lat zajmuje się konserwacją zbiorów muzealnych.

Wśród eksponatów jaśnieje (dosłownie) unikatowa kolekcja  piętnastu srebrnych opraw z tak zwanej „Srebrnej Biblioteki” księcia Albrechta Hohenzollerna i jego drugiej małżonki Anny Marii.

Losy kolekcji są niezwykłe. Większość prywatnych zbiorów ostatniego mistrza krzyżackiego trafiła do Państwowej i Uniwersyteckiej Biblioteki w Królewcu, gdzie spokojnie doczekały końcowej fazy II wojny światowej. Dopiero gdy zbliżał się front, a miasto zaczęły nękać alianckie naloty, postanowiono zbiory zabezpieczyć . Ewakuowano je do miejscowości w Prusach Wschodnich, które ze względu  na swą mało znaczącą pozycję nie były narażone na bombardowanie, m.in. do Karwin i Słobit. Te dwa majątki znalazły się po wojnie w granicach państwa polskiego, dzięki czemu zbiory via Pasłęk zostały odtransportowane w 1946 roku do Torunia.IMAG1289

Srebrna Kolekcja liczyła sobie pierwotnie 20 opraw, wszystkie wykonane zostały w czołowych warsztatach złotniczych i wszystkie odznaczały się wysokim kunsztem artystycznym. Obecnie Biblioteka UAM ma w swym posiadaniu ich 12 z czternastu pierwotnie otrzymanych. Jedną z dwóch „brakujących” ukradziono w 1972 roku ( jej część została odkupiona na aukcji przez Państwowe Zbiory sztuki na Wawelu), drugą przekazał w darze ówczesny dyrektor Biblioteki Uniwersyteckiej mającemu powstać w Łodzi muzeum książki. Muzeum nigdy nie powstało a cenny eksponat trafił do Biblioteki Narodowej w Warszawie. W 1982 roku Muzeum Warmii i Mazur odkupiło od prywatnego kolekcjonera piętnastą oprawę. Nieznane są losy pozostałych pięciu opraw, ale należy przypuszczać, że raczej przetrwały do dziś i cieszą oczy prywatnego kolekcjonera.IMAG1287

Eksponaty są umieszczone w sali królewskiej toruńskiego ratusza i robią kolosalne wrażenie. Oprawy zdobione są elementami odlewanymi, rytowanymi, grawerowanymi, wykuwanymi a w jednym przypadku także trawionymi. Oprócz dominującego srebra użyto do ich zdobienia także mosiądzu, żelaza i złota. Pojawiają się na nich kompozycje figuralne ( najczęściej przedstawiające motywy zapożyczone z grafik niderlandzkich, niemieckich i włoskich o tematyce religijnej) ale są też wyobrażenia „świeckie”, głównie podobizny księcia Albrechta i jego drugiej żony. Treść tak oprawionych książek jest utrzymana w duchu reformacji, czemu nie należy się dziwić, gdyż Marcin Luter był przyjacielem książęcej pary. O ich zażyłych stosunkach świadczy wystawiany w holu sali królewskiej, drukowany śpiewnik Geystliche Lieder, który to z odręczną dedykacją podarowała księżnej Dorocie ( pierwszej księżnej Hohenzollern), żona Marcina Lutra.

Osobiście z wielkim wzruszeniem obejrzałam kolekcję średniowiecznych rękopisów przepięknie iluminowanych i kunsztownie oprawionych, oraz nie mniej imponujące zbiory starodruków wśród których znajdują się przykłady oprawy „grolierowskiej”, niezwykle rzadkiej „sakwowej” czy skórzanej francuskiej z kunsztownymi tłoczeniami i złoceniami, podbarwianej białą, czerwoną i zielonymi farbami.

Dzięki uprzejmości przyjaciółki (Ewcia pozdrawiam i dziękuję!), która była osobiście zaangażowana w urządzanie wystawy, mogę w poście zamieścić wykonane przez nią zdjęcia eksponatów.IMAG1284

Również  jej zawdzięczam możliwość obejrzenia tej oraz kolejnej wystawy, ze zbiorów Krakowskiej Mangghi, obejmującej arcydzieła sztuki japońskiej, takie jak: grafiki, elementy stroju i uzbrojenia samurajów, ceramikę w tym olbrzymi talerz, którego przewiezienie z Krakowa kosztowało moją przyjaciółkę wiele stresu.162

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Facebooku

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj /  Zmień )

Połączenie z %s