Wielkopolskie rezydencje – Pałac w Gułtowych

Tej jesieni zwiedziłam ( jak zazwyczaj, w ramach miłych obowiązków służbowych) pałac w Gułtowych.003

Rezydencja wzniesiona została w latach 1779 -1786 dla ówczesnego starosty średzkiego, Ignacego Bnińskiego. Realizację zamówienia rozpoczął nieznany architekt, jednak najwyraźniej nie spełniał on  oczekiwań inwestora, bo wkrótce zlecenie przejął Ignacy Graff, naczelny architekt Sułkowskich z Rydzyny. Jemu to, głównie, pałac zawdzięcza obecny kształt. Po wyjeździe Graffa prace wykończeniowe prowadzili Jan Richter i Józef Rossa.

Budowla  jest zasadniczo klasycystyczna, nosi jednak pewne cechy późnego baroku, jego schyłkowej „zimnej” fazy.

Wzniesiony na planie prostokąta   dwukondygnacyjny budynek posiada boczne ryzality i pseudoryzalit środkowy. Całość została nakryta wysokim, czterospadowym dachem, dodatkowo spiętrzonym nad częścią centralną.

W centralnym tympanonie umieszczono herb Bnińskich – Łodzia z panopliami.005

Niestety nie udało mi się wejść do środka, mimo nie najwcześniejszej pory, nie było nikogo, z kim można byłoby negocjować zwiedzenie wnętrza. Szkoda, bo w pałacu znajduje się  dwukondygnacyjna  sala balowa  z iluzjonistycznym malarstwem Antoniego Smuglewicza, którą bardzo chciałam zobaczyć. Rezydencja w Gułtowych to pierwsze w Wielkopolsce założenie pałacowe, w którym parter pełni rolę „bell-etage”, mieszcząc  sale reprezentacyjne. Pomieszczenia prywatne, mieszkalno- sypialne, znajdują się na piętrze.

Pałac  usytuowany na wysokim podjeździe pozbawiony jest honorowego  dziedzińca. W otoczeniu rezydencji zadziwił mnie  wynalazek „kolczastych łańcuchów”.  Zapewne mają zniechęcać do siadania na nich. Muszę przyznać, że to oryginalny  ( i zapewne skuteczny) pomysł007

Pałac otacza piękny park krajobrazowy przy samym budynku regularny. dalej przechodzący w krajobrazowy ze stawem i starodrzewem.013

W parku znajdują się budynki dawnej wozowni, stajni, oficyny oraz domek ogrodnika. Wszystkie obiekty odrestaurowane i zadbane ale również zamknięte.010

W pałacu gościł (1821), u Aleksandra i Marii z Radziwiłłów Bnińskich, skoligacony z nimi, Julian Ursyn Niemcewicz podczas swej podróży po Wielkopolsce.

Ostatnimi przedwojennymi właścicielami majątku byli Adolf i Maria ze Skórzewskich ( rodem z Lubostronia, o którym pisałam) Bnińscy.

Adolf  Rafał Bniński  w latach 1923- 28 pełnił funkcję wojewody poznańskiego.  Na początku niemieckiej okupacji  wywłaszczony z Gułtowych, przeniósł się z rodziną do Poznania.  Tam działał w konspiracji pod pseudonimem Białoń.  Był głównym delegatem Rządu RP na ziemie wcielone do Rzeszy. Aresztowany przez gestapo w lipcu 1941 roku został poddany okrutnemu śledztwu i  w 1942 prawdopodobnie został rozstrzelany pod Stęszewem. W 1995 roku, w uznaniu dla  zasług historycznych na rzecz niepodległości i chwały RP, został pośmiertnie odznaczony Orderem Orła Białego

Żona Maria zmarła w 1972 roku w USA. 024 Z inicjatywy córki Bnińskich, Marii Jadwigi Bnińskiej  – Harrison  Skarb Państwa przekazał jej rodowy majątek Uniwersytetowi Adama Mickiewicza z przeznaczeniem na Dom Pracy Twórczej.

Nieopodal pałacu znajduje się szachulcowy kościółek kryty gontem. 026To kościół pod wezwaniem św. Kazimierza, wzniesiony  w latach 1737-38 staraniem ówczesnego właściciela Gułtowych – Marcina Skaławskiego, skarbnika poznańskiego. Za czasów Bnińskich dobudowano drewnianą wieżę. We wnętrzu świątyni znajduje się rokokowe wyposażenie  ( ufundowane przez  Kazimierza Słuckiego, zięcia Skaławskiego) .  Ściany świątyni pokryte są polichromią przedstawiającą m.in. Matkę Boską w otoczeniu aniołów i apoteozę św. Kazimierza.030

Na przy kościelnym cmentarzu znajdują się płyty nagrobne hrabiny Witoldowej Bnińskiej, Adolfa i Marii Bnińskich, ich córki Marii Jadwigi Bnińskiej Harrison. 023Pewien problem sprawił mi postument z figurą NMP i napisem „Adolf i Maria ze Skórzewskich Bnińscy 1914 – 1939”022Nie pasowały mi daty, nie pokrywały się ani z urodzinami, ani ze śmiercią małżonków. Dopiero później dotarło do mnie, że to figurka wotywna za dwudziestopięcioletnie pożycie małżeńskie.

Z boku zakrystii wybudowano neogotyckie mauzoleum z czerwonej cegły.028

Z pewnym niedosytem opuszczam Gułtowy. Może kiedyś uda mi się zwiedzić je dokładniej.

 

 

2 uwagi do wpisu “Wielkopolskie rezydencje – Pałac w Gułtowych

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Google

Komentujesz korzystając z konta Google. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Facebooku

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj /  Zmień )

Połączenie z %s