Kościół Podwyższenia Krzyża Świętego w Wełnie nad Wełną

Odwiedziłam Wełnę, niewielką wieś w powiecie obornickim. Już od dawna chciałam zobaczyć znajdujące się w niej zabytki ale, mimo że dość często bywałam w tej okolicy, jakoś nigdy dotąd mi się to nie udało. Jednak cierpliwość w końcu zostaje nagrodzona i tym razem zjechałam do Wełny.

Miejscowość swoją nazwę zawdzięcza rzeczce nad którą leży. Rzeka Wełna jest malowniczym ciekiem wodnym, chętnie wykorzystywanym do spływów kajakowych. Wieś była własnością szlachecką, należała w XV – XVI wieku do Grzymułtowskich, następnie Grudzieńskich, a w pierwszej połowie XVIII wieku, do Rydzyńskich. Po tych ostatnich pozostał we wsi drewniany kościół.Wjeżdżając do wsi przede wszystkim rzuca się w oczy piękna lipowa aleja i stojący przy niej kościół pod wezwaniem Podwyższenia Krzyża Świętego. To jeden z najcenniejszych zabytków budownictwa drewnianego w Wielkopolsce, dodatkowo wsławiony tym, że tutaj właśnie, 11 września 1780 roku, zawarli związek małżeński Estera Wierusz Kowalska i Józef Wybicki.

Kościół powstał na miejscu wcześniejszego, ufundowanego przez Marcina Grzymułtowskiego herbu Nieczuja. Tamta  drewniana świątynia została spalona w 1658 roku przez, działających ramię w ramię, Szwedów i chłopów z pobliskiego Boruchowa. Ci ostatni mścili się w ten sposób na dziedzicach Wełny za spalenie na stosie sołtysa Boruchowa, którego oskarżono o podpalenie zabudowań dworskich. Odwet był srogi, wraz z kościołem spłonęły wtedy też dwór w Wełnie i zabudowania gospodarcze.

Obecnie stojący kościół, to fundacja z 1727 roku kasztelana lądzkiego Wojciecha Rydzyńskiego i jego żony Anny z Proskich. To dzięki nim powstała ta niezwykle piękna  barokowa, drewniana świątynia. Nota bene, nagrobek małżeństwa Rydzyńskich znajduje się w kościele franciszkanów na wzgórzu zamkowym w Poznaniu. Został ufundowany przez syna Konstantyna, dziedzica Wełny.  Ale o tym może kiedyś indziej…

Świątynia została wzniesiona na planie krzyża łacińskiego i otrzymała kamienno- ceglany fundament. Nawę, z trzech stron (północnej, zachodniej i południowej) otaczają „soboty”, kryte ganki dla pielgrzymów. Od wschodu zamyka ją nieco węższe i niższe prezbiterium, zakończone wielobocznie. Kościół przekryty jest dachem dwuspadowym (nad prezbiterium trójpołaciowym) soboty kryte są dachami pulpitowymi. Wszystkie dachy kryte są gontem. Na kalenicy nawy umieszczono niewielką sygnaturkę zwieńczoną baniastym hełmem z krzyżem. Wejście główne umieszczone jest od zachodu, otwór drzwiowy, zamknięty dekoracyjnym, wygiętym gzymsem, został ujęty w dwa pilastry. Nad zwieńczeniem portalu umieszczono krzyż . Otwory okienne mają oryginalny, owalny kształt.

Podobno wnętrze pokryte jest polichromiami o tematyce związanej z Kultem Krzyża Świętego, wykonanymi przez  Adama Swacha. Franciszkanina, którego dzieła zdobiły takie wielkopolskie świątynie jak opactwa w Lądzie, czy Owińskach,  do (co tu ukrywać) prowincjonalnej Wełny, sprowadził Wojciech Rydzyński. Najprawdopodobniej autorstwa braci Swachów (Adama i Antoniego) jest również wyposażenie kościelne: ołtarze, ambony i chór kościelny.  Nie jest mi jednak dane przekonać się o tym „naocznie”. Kościół zamknięty…

Ponieważ nic więcej nie udaje mi się tutaj zobaczyć udaję się na poszukiwanie pałacu. Z mapy wynika że znajduje się on w prostej linii od świątyni. Wieś nie jest duża więc szybko znajduję interesujący mnie obiekt.

7 uwag do wpisu “Kościół Podwyższenia Krzyża Świętego w Wełnie nad Wełną

  1. Kilka lat temu, na jednej z „babskich” wypraw rowerowych, odwiedziłyśmy ten kościół. Był w trakcie remonu (wewnątrz) i dzięki temu weszłyśmy do środka i porozmawiałyśmy z obecnym tam wówczas konserwatorem zabytków i mogłyśmy podziwiać polichromie pędzla Adama Swacha pokrywające stropy, fasety i ściany.
    P.S. Miałyśmy sporo szczęścia, bo pan konserwator właśnie kończył pracę i zaraz po rozmowie z nami zamknął kościół.

    Polubienie

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Google

Komentujesz korzystając z konta Google. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Facebooku

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj /  Zmień )

Połączenie z %s