Uzarzewo pałac Żychlińskich. Wielkopolskie rezydencje

Zespół pałacowy w Uzarzewie należy do tych, których kondycja jest całkiem niezła. Zawdzięcza ją użytkownikowi – Muzeum Przyrodniczo- Łowieckiemu, które prezentuje w gmachu swoje zbiory. Jako że wieś położona jest blisko Poznania, muzeum stanowi  cel wszelakiej maści wycieczek szkolnych. Trzeba przyznać, że obiekt  idealnie nadaje się do oswajania najmłodszych z muzealnictwem. Zbiory z gatunku tych, co dla „każdego coś miłego”zadowolą młodzież płci obojga. Są tam okazy broni białej i palnej, są też wypchane zwierzątka (w tym podarowana przez A. Smorawińskiego kolekcja preparatów papug). Można tam też prześledzić historię myślistwa od czasów prehistorycznych do współczesnych a także obejrzeć dzieła sztuki o tematyce łowieckiej. Ponadto  rozległy ogród pałacowy gwarantuje bezpieczną rekreację więc nie ma się co dziwić, że na uzarzewskim parkingu na ogół stoją liczne wycieczkowe autokary.img_9036 Uzarzewo stanowiło dobra posagowe pani Zenobii Lipskiej herbu Grabie, które otrzymała wychodząc za Józefa Jana Kajetana Żychlińskiego herb Szeliga. Józef był synem Teodora i Eleonory ze Stablewskich Żychlińskich, właścicieli Grzymisławia. Tu mała dygresja. Za sprawą pani  Eleonory rodzina Żychlińskich przeszła z wyznania kalwińskiego na katolickie, co w przyszłych pokoleniach zaowocowało powołaniami kapłańskimi. W maju 1855 roku w parafii św. Marcina odbyła się uroczystość zaślubin  Zofii i Józefa.

W pięć lat po ślubie Józefa i Zenobii rozpoczęto w Uzarzewie budowę nowego pałacu. Projekt budynku pochodził z renomowanej pracowni Stanisława Hebanowskiego. Do nowej rezydencji państwo Żychlińscy wprowadzili się w 1865 roku. Józef i Zenobia mieli czwórkę dzieci Trzech synów ( Józefa Izydora, Bolesława i Gustawa) oraz córkę, Antoninę Marię.

Najstarszy syn, Józef Izydor poślubił w 1882 roku Amelię Grave i to oni objęli po rodzicach Uzarzewo.  Średni syn Bolesław został kapłanem, a najmłodsza córka, Antonina wyszła za mąż za hrabiego Jana Szołdrskiego z Szołdr. Mieli piątkę dzieci, trzy córki ( z których jedna, Emilia zmarła bardzo młodo) oraz dwóch synów.

Starszy z synów Józef, żonaty z hrabianką Izabelą Gołąbek Jezierską był ostatnim przedwojennym właścicielem Uzarzewa. Młodszy Aleksander, mimo sprzeciwu ojca, podobnie jak stryj, wybrał stan kapłański. Święcenia przyjął w 1913 roku, rozpoczął studia na Uniwersytecie Gregorińskim w Rzymie, ale z powodu wybuchu I wojny, jako obywatel pruski nie mógł ich tam dokończyć. Doktorat uzyskał na Uniwersytecie Wrocławskim w 1917 roku. Pracował w seminarium duchownym w Poznaniu a potem w Gnieźnie, gdzie w latach 1927 -1929 pełnił funkcję rektora. Po wybuchu II wojny wykładał w seminarium duchownym w Kielcach. Po wyzwoleniu powrócił do Gniezna gdzie zmarł. Ksiądz Aleksander Żychliński pochowany jest na „poznańskiej Skałce” czyli w krypcie zasłużonych przy kościele św. Wojciecha.

Najmłodsza córka, Antonina była wychowanką ss Niepokalanek i Sacre Coeur w Ostendzie. Po ukończeniu szkoły zamieszkała z rodzicami w Uzarzewie, gdzie prowadziła ochronkę dla dzieci i opiekowała się inwalidami- weteranami I wojny, Powstania Wielkopolskiego i wojny polsko-bolszewickiej. Ok 1920 roku wyszła za mąż za Adolfa Dąmbskiego herbu Godziemba i przeniosła się pod Miechów do Kaliny Wielkiej, majątku męża. W 1928 roku przyszła na świat ich najstarsza córka, nazwana na cześć babci Amelią, a w dwa lata później urodziła się Aleksandra. Rodzina była zżyta, dziewczynki jeździły na wakacje do Uzarzewa.

W latach okupacji, w Kalinie Wielkiej, znalazła schronienie część rodziny Żychlińskich wysiedlona przez Niemców z Wielkopolski. Między innymi mieszkał tam brat Antoniny, ksiądz Aleksander.  Wyzwolenie  w 1945 roku nie przyniosło rodzinie nic dobrego. Adolf Dąmbski zaraz po wkroczeniu bratnich armii  został aresztowany przez NKWD pod zarzutem działalności w AK i na trzy lata wysłany do kopalni w Donbasie. Rodzinę wyzuto z majątku a Antonina wraz z córkami musiała przenieść się do Krakowa, gdzie wynajęła mieszkanie.  Tyle dziejów rodu, wróćmy do pałacu…

Pałac zbudowany jest na planie prostokąta, piętrowy i nakryty płaskim dachem. Jego fasadę zdobi szeroki, schodkowy ryzalit mieszczący wejście główne.  Centralną część ryzalitu wyróżniają półkoliście zamknięte otwory drzwiowe i okienne oraz zwieńczenie w postaci prostej attyki. Skrzydła boczne i trzykondygnacyjna wieża  zostały dobudowane nieco później.img_9034 Elewacja ogrodowa wyróżnia się trójbocznym ryzalitem i skromnym tarasem z zejściem do ogrodu. Dekoracja architektoniczna ogranicza się do gzymsów, ozdobnych opasek wokół otworów okiennych, rzędu okulusów w najwyższej kondygnacji i wspomnianej już attyki. Budynek nosi cechy neorenesansowe.img_9040

Pałac stoi w pięknym i zadbanym parku krajobrazowym zaprojektowanym przez Augustyna Denizota. Ten sprowadzony do Polski przez hrabiego Węsierskiego francuski ogrodnik i sadownik, ma wielkie zasługi  dla polskiego ogrodnictwa i sadownictwa. Jego dziełem są ogrody m.in. w Kopaszewie i Turwi.

Nieco z boku usytuowany jest budynek stajni – wozowni, powstały w tym samym czasie co pałac. Obecnie znalazły w nim schronienie ekspozycja przyrodnicza.img_9033Po drugiej stronie drogi usytuowane są zabudowania gospodarcze dawnego majątku Żychlińskich.img_9044Uzarzewo było własnością Żychlińskich do 1939 roku. Po wojnie w pałacu i majątku rezydował PGR. Od 1977 roku w pałacu funkcjonuje Muzeum Myślistwa i Łowiectwa. W 2004 roku poznański biznesmen Adam Smorawiński podarował muzeum swoją kolekcję myśliwskich trofeów i aby zapewnić jej godną oprawę ufundował nowy pawilon.

Zespół pałacowy w Uzarzewie to nie jedyny zabytek we wsi. Ale o znajdującym się we wsi kościele przy którym znajduje się kaplica grobowa Żychlińskich napiszę kiedy indziej.

2 uwagi do wpisu “Uzarzewo pałac Żychlińskich. Wielkopolskie rezydencje

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Google

Komentujesz korzystając z konta Google. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Facebooku

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj /  Zmień )

Połączenie z %s