Podlesie Kościelne. Pałac i kościół św. Anny

Na dwór w Podlesiu Kościelnym trafiłyśmy przypadkiem. Wracałyśmy z Mieściska, gdy nagle naszą uwagę przykuł stojący przy drodze drewniany kościół.  Przyhamowałyśmy nieco i wtedy zauważyłyśmy drogę, zabudowania gospodarcze oraz stojący na wzniesieniu dwór. Budynek widoczny  był  tylko dzięki temu, iż na drzewach nie było jeszcze liści. Wiedziałyśmy, że musimy go bliżej obejrzeć.  Ruch na szosie nie był duży więc udało się nam bezkolizyjnie cofnąć się do drogi prowadzącej w głąb założenia dworskiego. Na szczęście przy wjeździe nie już było bramy więc mogłyśmy zaparkowałyśmy podjechać pod sam budynek. Wyglądał na kompletnie opuszczony…

Pierwsza wzmianka o wsi pochodzi z 1367 roku i wtedy Podlesie należało do Jana Pięty z rodu Nowinów wywodzącego się ze Skoków.  Podlesie Kościelne  w XV wieku  należało do  Jana, Andrzeja, Jakuba, Mikołaja i Macieja, tak zwanych ” braci niedzielnych” czyli członków tego samego rodu będących na równych zasadach współwłaścicielami rodowego majątku.  Następcy „braci niedzielnych” przyjęli nazwisko Podleskich. Już za ich czasów wieś posiadała własną świątynię.

W XVI wieku dobra podleskie dostały się Węgorzewskim, którzy w połowie XVII wieku, sprzedali je Wojciechowi Jastrzębskiemu. Wdowa po Jastrzębskim Marianna z Kaczkowskich Strzelecka wyszła po raz trzeci za mąż, tym razem jej wybrankiem został Dobrost Wyganowski. Przez kolejne sto lat właściciele Podlesia zmieniali się jak w kalejdoskopie. Dobra były dziedziczone, sprzedawane, stawały się wdowią oprawą i posagiem.

W 1721 roku Podlesie Kościelne nabył Jan z Werbna Rydzyński herbu Wierzbna. On to ufundował stojący do dziś we wsi drewniany kościół. Kolejnym właścicielem majątku został syn Jana i Eleonory z Bnińskich, Wojciech  Rydzyński, a po nim, jego syn Franciszek zrodzony z małżeństwa z Teresą Rogalińską.

Franciszek Rydzyński ożenił się z Józefatą Kwilecką, z którą miał dwie córki Mariannę i Barbarę. Barbara trzykrotnie wychodziła za mąż. Pierwotnie wydano ją za oficera powstania listopadowego Antoniego Hendela z którym miała dwóch synów i córkę. Powtórnie wyszła za mąż już jako bardzo dojrzała kobieta, za Karola Józefa Fritscha, by po dziewięciu latach po raz trzeci stanąć na ślubnym kobiercu, tym razem z Janem Maciejewskim.  Podlesie odziedziczyła starsza córka Marianna, primo voto Koszutska, secundo voto Józefowa Janicka herbu Rola. Marianna miała z pierwszego małżeństwa syna, Albertyna Koszutskiego herbu Leszczyc, drugi związek nie zaowocował potomstwem.

Kolejnymi posiadaczami Podlesia byli Rutkowscy, którzy utrzymali je do końca XIX wieku, kiedy to włości nabył, przybyły z pleszewskiego powiatu, Stanisław Brzeziński herbu Lubicz (?). Z małżeństwa z Zofią Schultz Stanisław miał dwoje dzieci: Witolda i Janinę, która bardzo młodo zmarła (24 lata).  Podlesie Kościelne odziedziczył więc Witold i jego żona Józefa z Raszewskich herbu Grzymała. Para ta miała córkę, która zapewne po zmarłej przedwcześnie ciotce dostała imię „Janina”. Józefa i Witold byli ostatnimi przedwojennymi właścicielami Podlesia Kościelnego, utrzymali je do 1939 roku.Po wojnie majątek przeszedł na własność Skarbu Państwa. W zabudowaniach gospodarczych działała firma hodowlana a w pałacu urzędowały biura.

Trudno dziś jednoznacznie stwierdzić czy stojący w majątku dwór powstał jeszcze dla Rutkowskich czy już dla Brzezińskich, jako, że budynek datowany jest na koniec XIX wieku.

Dwór jest wzniesiony na planie prostokąta, podpiwniczony, parterowy, z użytkowym poddaszem, nakryty dwuspadowym dachem. W fasadzie na osi umieszczono nieznacznie występujący przed lico piętrowy ryzalit poprzedzony tarasem z ozdobną balustradą, a zwieńczony trójkątnym frontonem ozdobionym gzymsami i sterczynami. W ryzalicie mieści się wejście główne. Ryzalit jest najbardziej ozdobną częścią dworu, dekorowany jest boniowanymi lizenami, płycinami umieszczonymi w gzymsach podokiennych, a we wnęce umieszczonej pomiędzy dwoma arkadowymi oknami na wysokości drugiej kondygnacji, ustawiono posąg młodej kobiety  z naręczem kwiatów. Narożniki szczytu zaakcentowano wazami. W elewacji wschodniej znajduje się drugie wejście do dworu, umieszczone niesymetrycznie i także poprzedzone wąskimi, jednobiegowymi schodami.Boczne elewacje pozbawione są ozdobnego detalu.

Dwór znajduje się w zaniedbanym obecnie parku krajobrazowym, w którym jednak zachowało się trochę ozdobnego drzewostanu oraz krzewów kwitnących. Pośród zeschniętych liści wyraźnie odcinają się żywą zielenią i nasyconym błękitem kwiaty niebieskiej cebulicy. Na zboczu wzgórz odnajduję zaniedbany i dość nieporadny w swej formie pomnik. Z napisu wynika iż to upamiętnienie Polaków zabitych przez Niemców w masowej egzekucji 8 września 1939 roku. Z boku dworu znajdują się zabudowania gospodarcze folwarku

Dobra dworskie przylegają do kościelnych.  Parafia św. Anny w Podlesiu Kościelnym została erygowana już w XIV wieku,  musiał więc już wtedy istnieć pierwszy kościół, podobno wzniesiony przez właściciela tych ziem Janusza. Świątynia ta, w początkach XVII wieku (w 1608 roku) została sprofanowana i zniszczona przez heretyków. W ponad sto lat później (1712-1727), z fundacji stolnika poznańskiego Jana Rydzyńskiego, powstał obecnie stojący kościół. Jest on jednonawowy o dwuspadowym dachu krytym gontem. Od wschodu umieszczone jest niższe, prosto zamknięte prezbiterium, od zachodu posiada trzykondygnacyjną „schodkową” wieżę nakrytą baniastym hełmem z iglicą. Przyziemie wieży pełni rolę kruchty. Niestety, kościół jest zamknięty (przy drewnianych kościołach to w 99,9% reguła) więc nie mogę przekonać się, jak wygląda wnętrze i jakie kryje wyposażenie. Podobno, świątynia posiada późnobarokowe i rokokowe ołtarze, oraz rzeźby XVI- XVIII wieczne. Niestety, o tym wiem tylko teoretycznie…

3 uwagi do wpisu “Podlesie Kościelne. Pałac i kościół św. Anny

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Google

Komentujesz korzystając z konta Google. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Facebooku

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj /  Zmień )

Połączenie z %s