Pęckowo. Dwór Raczyńskich

Większość zabytkowych obiektów powiatu szamotulskiego mamy już „zaliczoną”. Jednak  podczas powrotu  z Wronek, udało mi się zaskoczyć Szefową wiadomością, że w okolicy, „prawie” po drodze, znajduje się  ciekawy dworek.  Wzdychając mruknęła: „a już miałam nadzieję, że nic więcej tu nie znajdziesz”, po czym konkretnie zapytała jak duże jest to „prawie”? Sprawdziwszy na mapie, że nie musimy bardzo nadkładać trasy, skręciła w  boczną drogę do Pęckowa…Pęckowo, w średniowieczu należało do rozległych dóbr szamotulskich i najprawdopodobniej wtedy nie stanowiło odrębnego gniazda rodzinnego. W XV wieku folwark  noszący wówczas nazwę „Pęczkowo” wchodził w skład włości Jana i Piotra Świdawa Szamotulskich. Pod koniec stulecia dzierżył go syn Piotra, kasztelan kaliski Andrzej Szamotulski herbu Nałęcz, który przekazał wieś swej córce Katarzynie, wszakże zastrzegając sobie iż w razie jej zamęścia ziemia powróci do niego, a on w zamian wypłaci jej posag w gotówce. Jak czytelnikom mojego bloga wiadomo, Katarzyna Szamotulska była jedynaczką i poślubiła Łukasza II Górkę. Posag otrzymała, a  po śmierci Andrzeja, Pęckowo zostało podzielone między spadkobierców obu braci (Jana I Piotra), czyli między Górków (skoligaconych przez małżeństwo Katarzyny) oraz Broniewskich i Rokossowskich herbu Glaubicz, którzy dziedziczyli po Piotrze. Potomek Łukasza Górki, Stanisław sprzedał Jakubowi Rokossowskiemu swój udział w Pęckowie, tak że w 2 połowie XVI wieś należała do Rokossowskich oraz Urszuli ze Świdawów i Jana Broniewskich herbu Leliwa. W kolejnym stuleciu wieś opustoszała, jednak prawa do ziemi zachowali  potomkowie Rokossowskich, którzy sprzedali Pęckowo   Annie ze Smoguleckich  i Marcinowi Broniewskim herbu Leliwa. Po szwedzkim potopie Marcin Broniewski odsprzedał swą część Pęckowa swej siostrze Mariannie z Broniewskich, żonie Krzysztofa Unruga. Druga część wsi pozostawała w rękach Jana Kąsinowskiego herbu Nałęcz żonatego z wdową po Stefanie Żychlińskim herbu Dołęga. Syn Unrugów, Bogusław sprzedał przypadające na niego po rodzicach grunty Mariannie z Unrugów Pilchowskiej herbu Rogala, która pochowawszy w 1698 roku męża Jakuba, gdzieś w pierwszej dekadzie XVIII wieku, poślubiła Ludwika Szołdrskiego.

Marianna odsprzedała włości, spokrewnionej z  jej drugim mężem, Mariannie Radomickiej herbu Kotwicz, po której dziedziczyło trzech jej bratanków czyli Maciej, Andrzej i Władysław Radomiccy. Pęckowo przypadło Władysławowi, wojewodzie poznańskiemu i staroście wałeckiemu żonatemu z Ludwiką Gajewską herbu Ostoja. Ich córka, Katarzyna poślubiła Stanisława Grabskiego herbu Wczele, wnosząc mu Pęckowo w posagu. Stanisław w 1741 roku sprzedał ziemię Leonowi Raczyńskiemu herbu Nałęcz. Od tego czasu do końca II wojny światowej majątek pozostawał w rękach Raczyńskich.

Od 1825 roku wchodził w skład ordynacji obrzyckiej utworzonej przez hrabiego Atanazego Raczyńskiego. Najprawdopodobniej wówczas folwark był puszczany w dzierżawę, a dla posesjonatów (Stanisława Jagielskiego?) ok. 1870 roku wzniesiono do dziś stojący we wsi dwór. Na skutek niesnasek i tarć w rodzinie Raczyńskich, ordynacja trafiła w ręce zniemczonej, bocznej, tak zwanej kurlandzkiej gałęzi rodziny. Po bezpotomnej śmierci Karola Raczyńskiego, syna Atanazego i Anny z Radziwiłów, w 1899 roku, klucz obrzycki dostał jego dalszy kuzyn (syn Wilhelma Leopolda Raczyńskiego)  Zygmunt  Edward Atanazy Wilhelm Raczyński żonaty z Antoniną von Bonninghausen. Szerzej jego biografię przedstawiłam we wpisach poświęconych rezydencjom w Zielonej Górze, Gaju Małym oraz Obrzycku. Przypomnę że był ewangelikiem, żył skromnie a w małżeństwie doczekał się piątki dzieci.

W początkach XX wieku  Raczyńscy nie gospodarowali samodzielnie w Pęckowie, wieś nadal była wydzierżawiana. W tym czasie posesjonatami byli państwo Maria z Niegolewskich i Prot Mielęccy herbu Grzymała. W 1900 roku, w Pęckowie narodził się im syn, któremu nadano imię Zygmunt.

Cecylia Karolina Raczyńska,  starsza z dwóch córek Antoniny i Zygmunta, w 1921 roku poślubiła niemieckiego oficera, Kurta Hildebrandta von Eisiedel wnosząc mu (m.in) Pęckowo we wianie. Tutaj narodziła się trójka ich dzieci, których przyjście na świat uczczono zasadzeniem trzech drzew kasztanowych. Za czasów Eisiedlów dwór powiększono o parterowe aneksy.W 1937 roku pęckowski majątek został rozparcelowany, we dworze zamieszkał administrator resztówki, a  Cecylia i Kurt Eisiedel przenieśli się do Niemiec. W czasie II wojny okupant we dworze urządził kursy szkoleniowe dla niemieckich pielęgniarek. Po 1945 roku, formalnie rozwiązano ordynację obrzycką, majątek przejął Skarb Państwa a we dworze zamieszkali lokatorzy.

Dwór nietrudno znaleźć bo usytuowany jest przy drodze wiodącej do Szamotuł. Od szosy dzielą go pozostałości dawnego parku i resztki bramy wjazdowej. Budynek jest założony na planie prostokąta, bardzo wysoko podpiwniczony, parterowy i nakryty wysokim, dwuspadowym dachem skrywającym użytkowe poddasze. W szczytach, wychodzący poza lico ścian dach wzbogacony jest elementami drewnianymi nawiązującymi do architektury szwajcarskiej.

Do korpusu głównego przylegają dwa parterowe, dwuosiowe aneksy nakryte dachami płaskimi. W osi centralnej fasady wznosi się nieznaczny ryzalit z mansardową dwuokienną wystawką. Umieszczone w ryzalicie wejście główne flankowane dwoma wąskimi oknami i poprzedzone  jednobiegowymi schodami oraz niewielkim tarasem obwiedzionym kutą balustradą. Otwór drzwiowy i otwory okienne zamknięte są łukami wycinkowymi. Okna wystawki są arkadowe. Detal architektoniczny ogranicza się do szerokiego gzymsu kordonowego, poddachowego, boniowanych narożników oraz okołookiennych opasek z klińcem. W tylnej z dłuższych elewacji umieszczono płaskie lizeny.Obecnie dwór nadal wykorzystywany jest na cele mieszkaniowe. Choć „na oko” nie jest w złym stanie, przydałby mu się remont.  Jednak gminy, do której zdaje się obiekt należy, nie stać obecnie na jego renowację, która sporo wyniesie, jako że budynek został objęty nadzorem konserwatorskim.

5 uwag do wpisu “Pęckowo. Dwór Raczyńskich

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Google

Komentujesz korzystając z konta Google. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Facebooku

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj /  Zmień )

Połączenie z %s