Łubowo kościół pod wezwaniem św. Mikołaja.

Łubowo leży na trasie z Poznania do Gniezna, więc służbowo przejeżdżamy przez nie dość często. Za każdym razem frapował nas stojący we wsi drewniany kościół.  Z przyjemnością śledziłyśmy postępy w jego remoncie, jednak nigdy nie miałyśmy dość czasu, aby się przy nim zatrzymać. Tym razem, wprawdzie też nie planowałyśmy tam postoju, ale  przejeżdżając zauważyłyśmy, że drzwi do świątyni stoją otworem. Takiej okazji  zobaczenia jej wnętrza, nie można było zignorować…  Nazwa „Łubowo” wskazuje, że wieś musiała być pierwotnie osadą służebną łubników, czyli ludzi trudniących się wyrobem przedmiotów zwanych „łubami” czyli wyplatanych z kory drzewnej.  Wynikałoby z tego, że jej początki sięgają co najmniej okresu wczesnofeudalnego. W dokumentach nazwa Łubowo, po raz pierwszy pojawia się jednak dopiero w pierwszej ćwierci XIV wieku. Początkowo włości należały do rodu Sobiejuchów herbu Dryja, którzy przyjęli nazwisko Łubowskich. W dwóch kolejnych stuleciach, jeśli wierzyć „Liber Beneficiorum” Jana Łaskiego, miejscowość nawet miała status miasta. W XVI wieku była własnością możnego rodu Górków, w kolejnym Dobieszyńskich.

Siedemnaste stulecie nie było dla Łubowa łaskawe. W latach 1608 – 1609 miejscową ludność zdziesiątkowała zaraza, a w drugiej połowie wieku, szwedzki najazd zniszczył Łubowo doszczętnie.  W XVIII stuleciu władali Łubowem Lutomscy herbu własnego (Księżyc z mieczem). Najprawdopodobniej, za ich przyczyną, do wsi zaczęli napływać osadnicy z Niemiec i Niderlandów, którzy zaludnili opustoszałą wieś. W końcu wieku, na przeszło sto lat, miejscowość trafiła w granice zaboru pruskiego. W czasach pruskich (1825) wytyczono, przebiegająca przez wieś szosę,  łączącą Poznań z Gnieznem oraz zbudowano linię kolejową. Dla przybyłych z Prus osadników wybudowano okazałą świątynię ewangelicką, funkcjonowała też szkoła. W 1919 roku wieś powróciła w granice Polski. W tym też roku, na skrzyżowaniu dróg powstała oberża, która do dziś pełni swoje funkcje.

Pierwsza we wsi świątynia powstała w  XIII wieku z fundacji Łubowskich herbu Dryja.  Kościół ten spłonął w 1655  roku. Z inicjatywy kanonika gnieźnieńskiego Stanisława Dzianotta, ok. 1660 roku, we wsi  wzniesiono nową świątynię, którą powierzono opiece świętego Mikołaja. Jej konsekracji dokonał inicjator budowy, przełożony Zakonu Maltańskiego, Stanisław Dzianott. On to, na szczycie nakrytej baniastym hełmem sygnaturki, kazał umieścić krzyż maltański. Stanisław Dzianott zmarł w 1773 roku w Poznaniu i tam też został pochowany. W 1720 roku do świątyni, z inicjatywy ówczesnych właścicieli majątku Lutomskich, dobudowano prywatną kaplicę.

Świątynię wzniesiono z drewna dębowego w konstrukcji zrębowej na kamiennej podmurówce.  Kwadratowa wieża konstrukcji słupowo ramowej jest późniejsza. Kościół jest jednonawowy o niższym i węższym prezbiterium. Świątynia nakryta jest dwuspadowym dachem gontowym. Teren dawnego cmentarza wokół  kościoła otacza murowane ogrodzenie, w którym umieszczono dwie kute bramki. Zachowały się nieliczne groby oraz kaplica cmentarna. Poza murem znajduje się budynek plebani.

Wnętrze kościoła jest zachwycające. Zarówno nad nawą, jak i prezbiterium, rozpościera się płaski strop pokryty polichromiami wyobrażającymi Matkę Boską i ornamenty roślinne. W nawie dominuje  XVII i XVIII wieczne wyposażenie. Manierystyczny ołtarz główny datowany jest na połowę XVII wieku. W jego polu centralnym umieszczono obraz Matki Boskiej z Dzieciątkiem, a we flankujących uszakach z ornamentem małżowinowo-chrząstkowym ustawiono pełnoplastyczne figury patronów Polski, świętych biskupów Wojciecha i Stanisława.

Na oddzielającej nawę od prezbiterium belce tęczowej znajduje się barokowa grupa pasyjna. Ukrzyżowanemu Chrystusowi towarzyszą Matka Boska oraz święty Jan Ewangelista. Figury odznaczają się barokową ekspresją a Krzyż dodatkowo wzbogacono o płomienistą glorię. Oryginalna jest także balustrada wyznaczająca strefę sacrum, oddzielająca prezbiterium od nawy. Jej zewnętrzne tralki zostały ozdobione wicią roślinną a poręcz podtrzymują kapitele stylizowane na głowę co nadaje wspornikowi kształt kariatydy.

Niezmiernie ciekawy jest osiemnastowieczny ołtarz w kaplicy Lutomskich herbu Szeliga. W jego centralnym polu umieszczono paludament czyli wyobrażenie udrapowanej tkaniny, element zaczerpnięty z dekoracji teatralnych. U góry poły zasłony spina korona podtrzymywana przez putta, po bokach  znajdują się figury matki Boskiej i Jana Nepomucena, patrona dobrej spowiedzi. Ołtarz powstał z fundacji prywatnej właścicieli wsi, więc zapewne oni zaproponowali taki program ikonograficzny. Zasłona i posąg Nepomuka sugerowały by, iż chodzi o jakieś rodzinne sekrety okryte tajemnicą spowiedzi… Symbol Oka Opatrzności umieszczony w płomienistej glorii nad paludamentem dopełnia symbolikę ołtarza.

Odwiedzam także drugą w Łubowie świątynię, poewangelicki kościół obecnie noszący wezwanie Wniebowzięcia NMP. Został wzniesiony w 1891 roku przez pruską Królewską Komisję Kolonizacyjną dla osadników niemieckich wyznania ewangelicko- augsburskiego. Świątynia jest murowana, jednonawowa  z kwadratową wieżą wtopioną częściowo w lico fasady. Teren wokół neogotyckiego kościoła jest starannie uporządkowany a pamiątkowy kamień przypomina, iż niegdyś znajdował się tam cmentarz ewangelicki. Niestety, pochowane szczątki ekshumowano i ponownie pochowano we wspólnej mogile na lednickim cmentarzu…

O wnętrzu tej świątyni nie mogę niczego napisać, gdyż było ono zamknięte.

Na koniec zatrzymuję się na chwilę przy Urzędzie Gminy. Budynek, położony na wzniesieniu,  „na oko” powstał z przebudowy i rozbudowy starego dworu. Zwłaszcza jego niższa i wyraźnie starsza część zdradza dworskie pochodzenie, które zdaje się potwierdzać starodrzew rozciągającego się za budynkiem dawnego parku i jakieś pomieszczenie gospodarcze.

 

5 uwag do wpisu “Łubowo kościół pod wezwaniem św. Mikołaja.

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Google

Komentujesz korzystając z konta Google. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Facebooku

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj /  Zmień )

Połączenie z %s