Osadnictwo olęderskie – Kopanki. Niezwykła wieś.

Dzięki wykonywanym obowiązkom służbowym wielokrotnie trafiam do miejsc, które trudno by było odszukać w popularnych przewodnikach po Wielkopolsce. Są to na ogół niewielkie wioski, usytuowane z dala od głównych szos, zagubione wśród lasów i pól. Do takich miejscowości należą Kopanki, wieś  nieopodal Opalenicy…Historia Kopanek zaczyna się w połowie XVIII wieku. Wtedy to, Karol Opaliński sprowadza na swoje ziemie kolonistów niemieckich, tak zwanych „Olędrów”, którzy tutaj, na miejscu wykarczowanego lasu założyli swoją osadę.

Do końca XIX wieku wieś była zamieszkiwana wyłącznie przez ludność niemiecką, żyjącą głównie z pracy na roli. Sytuacja zmieniła się w wieku XX, kiedy to, po odzyskaniu przez kraj niepodległości, w Kopankach zaczęli osiedlać się Polacy. W latach 30tych tego stulecia stanowili już przeszło połowę mieszkańców.

Już w końcu XIX wieku w Kopankach powstała murowana szkoła przeznaczona zrazu wyłącznie dla dzieci niemieckich. Przy wznoszeniu szkolnego gmachu uwzględniono także religijne potrzeby osadników i dobudowano doń wnękę, w której mieściła się ewangelicka kaplica. W niej odbywały się nabożeństwa.

W 1924 roku, w wyniku ostrych protestów i strajku szkoła w Kopankach zaczęła prowadzić naukę w języku polskim oraz na równych prawach przyjmować uczniów pochodzących z rodzin zarówno polskich jak i niemieckich.  Wkrótce też budynek szkolny zaczął pełnić dodatkowe, poza stricte oświatowymi, funkcje.

W latach 1931-1936, za sprawą nauczyciela Ludwika Stępczaka, szkoła stała się także lokalnym ośrodkiem kultury. W 1938  roku budynkowi dodano kolejną funkcję, tym razem kaplicy katolickiej. Na ten cel wykorzystano  wnękę po dawnej kaplicy ewangelickiej. Wstawiono tam ołtarz i co dwa tygodnie do Kopanek przyjeżdżał ksiądz z Opalenicy, aby odprawić tam nabożeństwo. Ostatnia taka msza odbyła się w sierpniu 1939 roku. Przez okres okupacji szkoła była nieczynna. Wznowiła swoją działalność tuż po wyzwoleniu, w lutym 1945 roku.

Przyglądam się budynkowi. Jak większość pruskie budowli użyteczności publicznej, wzniesiony jest z czerwonej cegły, dwukondygnacyjny, nakryty stromym dachem. W fasadzie skromny ryzalit, w którym umieszczono wejście główne.

Do niedawna poddasze szkolne stanowiło też obserwatorium nietoperzy, w którym można było zobaczyć kolonię lęgową nocka dużego. Niestety, jak dowiedziałam się na miejscu, niedawno na strychu zagnieździła się kuna, która nietoperze przepłoszyła. Cóż, wszyscy, którzy kiedykolwiek mieli z kuną do czynienia wiedzą, że walka z tym tym wszystkożernym drapieżnikiem, prosta nie jest. Kuna, nawet wywieziona na dużą odległość, potrafi wrócić do miejsca, które uznała za „swoje”. Szkoda, bo utworzone staraniem władz szkoły i Towarzystwa Salamandra, obserwatorium „Batmanówka”, było nie tylko swoistą atrakcją, ale też spełniało ważną, edukacyjną rolę.

Robię sobie spacer po wsi. Jest niewielka ale zadbana i co w tak małych miejscowościach nieczęste, ze starannie opisaną na tablicach informacyjnych historią. Przyglądam się domom z przełomu stuleci i początku XX wieku. Większość z nich dumnie prezentuje datę swego powstania.

W ten sposób dochodzę do miejscowego kościoła. To współczesna budowla, o nieco dziwnej bryle, niby modernistycznej ale ze szczytem nawiązującym do późnego baroku. Kościół oczywiście jest zamknięty, ale na plus należy oddać ustawioną przed nim tablicę z historią świątyni.

Z kolejnej planszy dowiaduję się także o istnieniu gdzieś w okolicy resztek ewangelickiego cmentarza. Podobno zachowało się na nim kilka nagrobków, a z tablicy wynika, iż miejscowi mieszkańcy otaczają ową nekropolię opieką. Niestety, nie mam już czasu aby go odszukać i sprawdzić naocznie, jak owa opieka wygląda w praktyce, obowiązki wzywają…

Jedno jest pewne, Kopanki to wieś „z charakterem” zamieszkała przez ludzi z pasją i wizją.

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Facebooku

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj /  Zmień )

Połączenie z %s