Suchoręcz

Wybierałyśmy się do Suchręcza, bo dowiedziałyśmy się, że  tamtejszy dwór, przez dotychczasowego właściciela został wystawiony na sprzedaż. Ponieważ chciałyśmy go obejrzeć, więc przed wyjazdem Szefowa wykonała  telefon do pośrednika nieruchomościami, zasięgając informacji, z kim możemy o tym porozmawiać. Pośrednik stwierdził, że na miejscu prawdopodobnie nikogo nie ma, on nie dojedzie, a obiekt jest zamknięty… Mimo tych pesymistycznych wieści, licząc na to, że może choć z daleka uda nam się coś dojrzeć, postanowiłyśmy jednak pojechać…Pierwsze pisemne wzmianki o miejscowości pojawiają się już w końcu XIII wieku. W kolejnym stuleciu majątek należał do niejakiego Mirosława, o którym wiadomo jedynie tyle, że był synem jakiegoś Bodzenty. W XV wieku właściciele przybrali nazwisko „Suchoręckich”. Suchoręccy powoli, acz sukcesywnie, wysprzedawali swoją ziemię zamożniejszym sąsiadom i w ten sposób, końcu XV wieku jej większość znalazła się w rękach Macieja Słupskiego ze Słupów. W kolejnym stuleciu wieś kolejno dzierżyli: Wojciech Słupski, Barbara z Grabowieckich i Jakub Słupscy oraz Andrzej Słupski.

Słupscy utrzymali Suchoręcz do pierwszej połowy XVII wieku, Następnie wieś krótko była własnością Ewy z Bartoszewskich i Jana Leśniewskich herbu Grzymała. Mieli oni córkę Annę i syna  Wojciecha. Anna poślubiła Mikołaja Brzezińskiego, a owdowiawszy, wyszła powtórnie za mąż za Dobrogosta Pląskowskiego herbu Oksza, z którym doczekała się córki Konstancji. O  bracie Anny, Wojciechu Leśniewskim żadne dane się nie zachowały.

W drugiej połowie XVII stulecia Suchręcz należała do rodzeństwa Lubińskich, Konstancji i Kazimierza. Brat i siostra zgodnie  sprzedali majątek właścicielom Słupów, Zofii z Bąkowskich i Kazimierzowi Wałdowskim.

W kolejnym stuleciu Suchoręcz nabyli Mikołaj i Józef Niesiołowscy herbu Korzbok. Mikołaj w w 1733 roku pojął za żonę Krystynę  Arcemberską herbu Herzberg. W rok później para ta przywitała na świecie córeczkę, której dano na imię „Apolonia”. W 1740 roku Mikołaj sprzedał suchoręckie dobra Pawłowi Poleskiemu herbu Poraj, który przekazał je swemu synowi, staroście kcyńskiemu, Franciszkowi.

FranciszekPoleski z małżeństwa z Marianną Brodzką, miał syna Mateusza (żonatego z Anastazją z Kierskich herbu Jastrzębiec) i córkę Józefatę zamężną z Stanisławem Ulatowskim, a następnie z Franciszkiem Rozdrażewskim herbu Doliwa. Po Poleskich Suchoręcz dzierżyli Wiktoria z Lutomskich i Michał Guttry. Para ta doczekała się trójki potomstwa: syna Józefa oraz córek Weroniki i Józefaty. Weronikę wydano za Piotra Radzimskiego herbu Lubicz, a młodsza Józefata, po krótkotrwałym małżeństwie z Józefem Rydzyńskim, w 1810 roku poślubiła Ignacego Wolszlegiera i to oni odziedziczyli Suchoręcz. Para ta, prawdopodobnie nie miała potomstwa, i po śmierci małżonków Suchoręcz przeszła w niemieckie ręce, w których pozostała do końca II wojny światowej.

Majątek kupili Luisa i Karl Kiehn i to prawdopodobnie dla nich, ok 1850 roku, powstał stojący we wsi dwór. Po ojcu majątek przejął jego syn, Georg, właściciel Zalesia, o którym kiedyś pisałam.  W 1917 roku  Georg Kiehn sprzedał majątek Eugenowi Neumannowi.

Eugen (1874-1939) był synem dzierżawców Mikuszewa  ( pisałam kiedyś o tamtejszym pałacu) Emmy z domu Materne i Richarda Neumannów. Był doskonale wykształcony, studiował prawo na uniwersytetach w Lozannie, Fryburgu, Berlinie i Wrocławiu a po ukończonej edukacji, dysertacji doktorskiej i zdanym egzaminie asesorskim odbył służbę wojskową w pułku grenadierów królewskich w Legnicy. Ukończył ją jako kapitan rezerwy w 1896 roku. Rok 1909 dla Eugena obfitował  w szczególne wydarzenia. Wtedy został nominowany na landrata (starostę) Żnina i ożenił się z Bertą z domu Rasche.  Małżonka obdarzyła go synami  Harrym i Horstem Peterem oraz córkami Helgą, Hildą i Lorą.

Podczas Powstania Wielkopolskiego, w lutym 1919 roku, o  ziemie kcyńską i szubińską trwały krwawe walki, podczas których teren przechodził z rąk do rąk. Wtedy też ucierpiał suchoręcki dwór. Artylerzysta z baterii dowodzonej przez Kazimierza Nieżychowskiego (syna dziedziców Granówka) celował wprawdzie w niemiecką piechotę, ale źle wymierzył i trafił w dwór. Pocisk podobno uderzył w jadalnię, akurat w momencie, kiedy  dowódca batalionu Grenzschutzu, major Schemmel ze swoim sztabem, siadał do obiadu. Wszyscy oficerowie zginęli, a pozbawieni dowództwa niemieccy żołnierze wycofali się z Suchoręczy… Powstańcy Wielkopolscy osadzili Eugena Neumanna w areszcie domowym, a następnie na krótko internowali. Mimo to, po odzyskaniu przez Polskę niepodległości, Neumannowie postanowili pozostać w swoim majątku i przyjąć polskie obywatelstwo.

Eugen Neumann, poza gospodarowaniem w Suchręczy, zajmował się także działalnością polityczną. W latach 1922-1930  był posłem na Sejm II RP i przewodniczył Niemieckiemu Klubowi Parlamentarnemu.

We wrześniu 1939 roku, w ramach tak zwanego „elaboratu unieruchomienia”,  Neumann został przez władze polskie internowany i osadzony w kcyńskim więzieniu. W tym samym więzieniu znaleźli się także inni prominentni Niemcy z okolicy, tacy jak właściciel majątku Tupadły, dr. Georg Busse i kcyński pastor Heinz Werner. Internowanych następnie przewieziono do Inowrocławia, gdzie część z nich zwolniono. Wśród puszczonych wolno znalazł się także Eugen Neumann. Dla Neumanna owo zwolnienie zmieniło się tragedię. Podczas powrotu do domu, 7 września 1939 roku został zabity (zastrzelony przez wojsko lub zatłuczony przez tłum) w okolicach Pakości.  Tam też został pochowany. O tym niechlubnym epizodzie pierwszych dni wojennych, w których  zbiorowa panika i psychoza rządziły Polakami, pisałam już przy okazji postu o pałacu von Treskowów w Radojewie.  W maju 1940 roku rodzina Neumannów doprowadziła do ekshumacji  i 16 maja 1940 roku pochowała szczątki Eugena w Suchręczu.

Po wojnie dwór popadał w ruinę, aż trafił w prywatne, troskliwe ręce, które przywróciły mu dawny blask…

Dojeżdżamy do Suchoręcza. Założenie dworskie znajduje się przy samej drodze i faktycznie odgrodzone jest od niej płotem. Za drzewami majaczy budynek dworu. Odnajdujemy otwartą bramę i nieśmiało ją przekraczamy. Wołamy głośno „dzień dobry” jednak nikt nam nie odpowiada. Czujemy się trochę niepewnie, ale szybko robimy zdjęcia. Dwór jest piękny, teren bardzo zadbany i przypuszczam, że posiadłość szybko znajdzie nowego nabywcę. Mam nadzieję, że będzie dbał o niego z równą pieczołowitością, jak dotychczasowy właściciel…

Budynek jest podpiwniczony, parterowy z mieszkalnym poddaszem, nakryty polskim dachem łamanym z naczółkami. Na osi fasady umieszczony jest ganek kolumnowy, na który prowadzą rozszerzające się u podstawy schody jednobiegowe ujęte w ażurowe poręcze. W drugiej kondygnacji ganek przechodzi w balkon, nad którym znajduje się  trzyosiowa wystawka  zwieńczona trójkątnym naczółkiem. Jego centrum zdobi tarcza z inicjałami „HG”. Być może to inicjały obecnych właścicieli, bo do inwestorów dworku Kiehnów, nijak nie pasują.

W bocznej elewacji znajduje się obszerny taras obwiedziony ażurową balustradą.

Mam ogromną ochotę obejrzeć tylną elewację, ale nie wypada szwendać się bez pozwolenia po cudzym ogrodzie, więc z żalem rezygnuję z pomysłu. Wracając do auta zauważamy jeszcze starą półziemną piwniczkę, w której zapewne przechowywano  produkty wymagające chłodnych warunków. Myślę, że i teraz bardzo się ona przydaje…

 

11 uwag do wpisu “Suchoręcz

  1. Pięknie tam, gdy spojrzałam na lokalizację na google maps zauważyłam, że z bocznego tarasu można dojść nad stawek czy coś w tym stylu (tak to w każdym razie wyglądało na zdjęciu satelitarnym).

    Polubienie

    • Na pewno jest tam jakaś tafla wodna 😉 Żałowałam bardzo, że nie mogłam zobaczyć całości, ale spacerowanie po cudzej posiadłości, wydawało mi się mocno niewłaściwe

      Polubienie

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Google

Komentujesz korzystając z konta Google. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Facebooku

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj /  Zmień )

Połączenie z %s